Please download to get full document.

View again

of 20
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

DÖVİZ KURLARI İLE BIST SANAYİ ENDEKSİ ARASINDAKİ EŞBÜTÜNLEŞME İLİŞKİSİ: BİR ARDL SINIR TESTİ YAKLAŞIMI

Category:

Biography

Publish on:

Views: 3 | Pages: 20

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
DÖVİZ KURLARI İLE BIST SANAYİ ENDEKSİ ARASINDAKİ EŞBÜTÜNLEŞME İLİŞKİSİ: BİR ARDL SINIR TESTİ YAKLAŞIMI Veli AKEL * Sümeyra GAZEL ** ÖZ Bu çalıģmada, Borsa Ġstanbul Sanayi Endeksi (SINAI) ile Reel Efektif
Transcript
DÖVİZ KURLARI İLE BIST SANAYİ ENDEKSİ ARASINDAKİ EŞBÜTÜNLEŞME İLİŞKİSİ: BİR ARDL SINIR TESTİ YAKLAŞIMI Veli AKEL * Sümeyra GAZEL ** ÖZ Bu çalıģmada, Borsa Ġstanbul Sanayi Endeksi (SINAI) ile Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi (REDKE), Euro/TL Döviz Kuru ve Dolar Endeksi (DXY) arasında kısa ve uzun dönemli denge iliģkilerinin varlığı tespit edilmeye çalıģılmıģtır. Ocak 2005-Aralık 2013 dönemi arasındaki aylık verilerden hareketle, ARDL Sınır Testi yaklaģımının sonuçlarına göre, SINAI Endeksi ile DXY ve Euro/TL kuru arasında uzun dönemde pozitif ve istatistiki olarak anlamlı bir iliģki tespit edilmiģtir. Hata düzeltme modelinin sonuçlarına göre SINAI endeksi ile diğer tüm değiģkenler arasında anlamlı bir iliģki tespit edilmiģtir. REDKE ile SINAI endeksi arasındaki iliģkinin yönü pozitif iken DXY ve EURO ile SINAI endeksi arasında iliģkinin yönü negatiftir. Anahtar Kavramlar: Döviz Kuru, Reel Efektif Döviz Kuru, Dolar Endeksi, BIST Sınai Endeksi. THE COINTEGRATION LINKAGES BETWEEN EXCHANGE RATES AND BIST INDUSTRIAL INDEX: AN ARDL BOUND TESTING APPROACH ABSTRACT In this paper, we investigate existence of long-run and short-run equilibrium relationships among the Borsa Istanbul Industrial Index (SINAI), real effective exchange rate (REER), Dollar Index (DXY) and Euro/Turkish Lira exchange rate in Turkey. Applying ARDL cointegration analysis on monthly data for the 2005: :12 period, we find that the SINAI Index is positively related to the Dollar Index and Euro/TL exchange rate. But, there is no meaningful relationship between real effective exchange rate and SINAI. The results of vector error correction model reveal that the SINAI is positively related to the real effective exchange rate while SINAI is negatively related to the Dollar Index and Euro/TL exchange rate in a statistically significant way. Keywords: Exchange Rate, Real Effective Exchange Rate, Dollar Index, BIST Industrial Index. * Doç. Dr., Erciyes Üniversitesi, Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi, ĠĢletme Bölümü. ** Yrd. Doç. Dr., Bozok Üniversitesi, Ġktisadi ve Ġdari Bilimler Fakültesi, ĠĢletme Bölümü. Makalenin kabul tarihi: Eylül 2014. 24 Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 44, Temmuz-Aralık 2014 ss GİRİŞ Günümüzde finansal sistem içerisinde sermaye piyasaları ile para piyasaları arasındaki etkileģimin her geçen gün daha fazla arttığını söylemek mümkündür. Ülkelerin döviz kurları, hisse senedi piyasa endeksi veya diğer makroekonomik değiģkenlerde yaģanan dalgalanmalar sermaye hareketleri ve dıģ ticaret üzerinde önemli etkilere neden olmaktadır. Örneğin, bir ekonomide meydana gelecek bir daralma veya politik, siyasi istikrarsızlıklar hisse senedi piyasalarını olumsuz olarak etkilemekte daha sonra uluslararası kurumsal yatırımcıların sermaye piyasalarından çıkmaya baģlamalarına ve dolayısıyla ülkenin döviz kurunda yukarı yönlü bir harekete ve baskıya neden olmaktadır. Kamu otoritesi ise ekonomik büyümeyi canlandırmak, kur üzerindeki bu baskıyı ortadan kaldırmak ve sermaye piyasalarını yatırımcılar açısından cazip bir konuma getirmek durumundadır. Uluslararası ticaretin önündeki engellerin ortadan kalkması ve finansal entegrasyonlarla birlikte, ülkelerin dıģ ticareti, nominal ve reel efektif döviz kurunda ortaya çıkan değiģimlere karģı oldukça duyarlı bir konuma gelmiģtir. Nominal efektif döviz kuru (NEDK), belirli bir kriter gözetilerek seçilmiģ çift taraflı nominal kurların uygun bir ağırlıklandırma yöntemi kullanılarak elde edilmiģ ortalamasıdır. Reel efektif döviz kuru endeksi (REDKE) ise NEDK in ülkeler arasındaki göreceli fiyat veya maliyet farklarıyla düzeltilmiģ halidir. REDKE, ülkeler arasındaki göreli fiyat veya maliyet geliģimi hakkında bilgi içermekte ve dolayısıyla ekonomilerin rekabet güçlerinin değerlendirilmesinde kullanılan önemli makroekonomik göstergelerden biri olarak kabul edilmektedir (Saygılı vd., 2010: 2). Reel efektif döviz kurunda meydana gelecek bir artıģ, TL nin reel olarak değer kazandığını baģka bir ifadeyle Türk mallarının yabancı mallar cinsinden fiyatının arttığını göstermektedir. REDK, ülke ekonomisi ile ülkenin dıģ rekabet gücünü hakkında daha fazla bilgi içermesi açısından önemli bir göstergedir. REDKE yükseldiğinde, yurt içi fiyatlar yurt dıģı fiyatlara göre daha pahalı hale geleceğinden TL reel olarak değer kazanacaktır. TL nin yabancı paralar karģısında değer kazanmasıyla hem yurt içi hem de yurt dıģındaki yatırımcılar hisse senedi piyasalarına yatırım yapmak isteyeceklerdir. Hisse senetlerine olan talebin artmasıyla birlikte hisse senedi piyasa endeksinde yükseliģler olacaktır (SavaĢ, Can, 2011: 336). Hisse senedi piyasaları bir ülke ekonomisinin barometresi olarak düģünülmektedir. Bundan dolayı makroekonomik değiģkenlerle hisse senedi piyasa endeksleri arasındaki iliģkilerin tespit edilmesi, politika yapıcılar ile piyasa katılımcıları açısından oldukça önemlidir. Türk hisse senedi piyasasının önemli bir kısmını sanayi hisseleri oluģturmaktadır. Bu sanayi hisselerinin takip edilmesi amacıyla oluģturulan BIST Sınai Endeksi ise sanayi sektöründe faaliyet gösteren Ģirketlerin hisse senedi fiyatlarında zaman içinde meydana 25 Döviz Kurları ile BIST Sanayi Endeksi Arasındaki Eşbütünleşme İlişkisi: Bir ARDL Sınır Testi Yaklaşımı gelen toplu değiģim hakkında piyasa katılımcılarına fikir vermektedir. BIST Sınai Endeksi yılından itibaren baz değeri olarak hesaplanmaktadır. Bu çalıģmada, özgün bir yaklaģımla Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi, Dolar Endeksi ve Euro/TL kuru ile BIST Sanayi Endeksi arasındaki eģbütünleģme iliģkisi araģtırılmıģtır. Bu açıdan literatüre katkı sağlayacağı değerlendirilmiģtir. ÇalıĢmanın amacı, Türkiye de Ocak 2005-Aralık 2013 döneminde aylık kapanıģ verilerinden hareketle, REDKE, Euro/TL Döviz Kuru ve Dolar Endeksi ile BIST Sınai Endeksi arasında uzun dönemli bir denge iliģkisinin olup olmadığını ARDL Sınır Testi yaklaģımını kullanarak test etmek ve değiģkenler arasındaki kısa dönem dinamiklerini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda çalıģmanın bundan sonraki kısımlarında literatür üzerinde durulmuģ, değiģkenler arasında eģbütünleģme iliģkisinin varlığı ARDL yöntemi ile araģtırılmıģ ve son olarak kısa ve uzun dönemli analiz sonuçlarına yer verilmiģtir. I. LİTERATÜR Döviz kurları ile hisse senedi piyasaları arasındaki iliģkiyi araģtıran çok sayıda çalıģma bulunmaktadır. Döviz kurlarının hisse senedi fiyatlarını etkilediklerini ve aralarında uzun dönemli bir iliģki olduğunu savunan çalıģmalar yanında herhangi bir iliģki olmadığını savunan çalıģmalar da bulunmaktadır. Dolayısıyla, bu konuda daha önceden yapılan çalıģmalar arasında bir fikir birliğinden söz etmek mümkün değildir. Döviz kurları ve hisse senedi fiyatları arasındaki iliģkiyi araģtıran öncü çalıģmaların ilki Frank ve Young (1972) tarafından yapılmıģ ve değiģkenler arasında anlamlı bir iliģkinin olmadığını tespit etmiģlerdir. Daha sonra, Aggarwall (1981), regresyon analizini kullanarak, döneminde ABD hisse senedi fiyatları ile ABD Doları arasında pozitif yönlü bir iliģkinin olduğunu ve bu iliģkinin uzun dönemden daha çok kısa dönemde daha güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuģtur. Giovannini ve Jorion (1987) ise Amerikan hisse senedi fiyatları ile döviz kurları arasındaki iliģkinin varlığını araģtırmıģ ve Aggarwal (1981) ın çalıģmasıyla benzer sonuçlara ulaģmıģtır. Önceki çalıģmaların aksine Soenen ve Hennigar (1988), dönemindeki aylık hisse senedi fiyatlarını ve efektif döviz kurlarını kullanarak, ABD Dolarının değeri ile hisse senedi fiyatları arasında güçlü ve istatistiki olarak anlamlı negatif bir iliģkinin geçerli olduğunu tespit etmiģlerdir. Daha sonraki çalıģmalarda ise Engle ve Granger (1987) tarafından önerilen iki aģamalı eģbütünleģme analizi ve Johansen (1988) tarafından önerilen Maksimum Olabilirlik Yöntemine göre döviz kurları ve hisse senedi fiyatları arasındaki uzun dönemli iliģkinin zaman serileri analizi çerçevesinde değerlendirildiği görülmektedir. Bu çalıģmaların ilki Bahmani-Oskooee ve Sohrabian (1992) 26 Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 44, Temmuz-Aralık 2014 ss tarafından yapılmıģtır. Bahmani-Oskooee ve Sohrabian (1992), dönemi için 186 aylık S&P 500 Endeksi ile efektif döviz kurunun gözlem verilerinden hareketle, hisse senedi fiyatları ile döviz kurları arasındaki eģbütünleģme analizi sonuçlarına göre bu iki değiģken arasında uzun dönemde herhangi bir iliģkinin olmadığını ancak kısa dönemde çift yönlü bir Granger nedensellik iliģkinin geçerli olduğu yönünde sonuçlara ulaģmıģlardır. Granger, Huang ve Yang (1998), 9 Asya ülkesinin (Hong Kong, Endonezya, Japonya, Güney Kore, Malezya, Filipinler, Singapur, Tayland ve Tayvan) hisse senedi ve döviz kurlarını dönemindeki günlük verileri kullanarak, Granger Nedensellik testi ve Etki Tepki Analizi ile incelemiģlerdir. Japonya ve Tayland hisse senedi piyasaları ile döviz kuru arasında pozitif bir iliģki tespit edilirken, Singapur için herhangi bir iliģki tespit edilememiģ, geri kalan ülkeler için de çift yönlü bir nedenselliğe ulaģılmıģtır. Nieh ve Lee (2001) ise G7 ülkelerinin sermaye piyasaları ile döviz kurları arasında anlamlı uzun dönemli bir iliģkinin olmadığı yönünde sonuçlara ulaģmıģlardır yılları arasında, Çin hisse senedi fiyatları ile reel efektif döviz kuru arasındaki dinamik iliģki Zhao (2010) tarafından VAR ve GARCH modelleri kullanılarak araģtırılmıģtır. ÇalıĢmanın sonucuna göre, reel efektif döviz kuru ile hisse senedi fiyatları arasında herhangi bir eģbütünleģme iliģkisinin olmadığı tespit edilmiģtir. Lin (2012), geliģmekte olan Asya ülkelerinin (Hindistan, Endonezya, Kore, Filipinler, Tayvan ve Tayland) hisse senedi piyasa endeksleri ile döviz kurları arasındaki iliģkiyi, dönemi için aylık verilerden yararlanarak, ARDL Sınır Testi yöntemiyle analiz etmiģtir. ÇalıĢmanın sonuçlarına göre, piyasaların nispi olarak sakin olduğu dönemlerle karģılaģtırıldığında, kriz dönemlerinde döviz kuru ve hisse senedi piyasa endeksleri arasındaki iliģkinin daha güçlü olduğu tespit edilmiģtir. Dahası kriz dönemlerindeki bu güçlü iliģkinin yönünün sermaye piyasalarından döviz kuruna doğru olduğu belirtilmiģtir. Sektörler arasındaki nedensellik iliģkisinin de araģtırıldığı çalıģmada, bu iliģkinin ihracat odaklı olan sanayi ve teknoloji sektörü açısından çok güçlü olmadığı ve döviz kuru ile hisse senedi fiyatları arasındaki iliģkinin asıl belirleyicisinin dıģ ticaretten daha çok sermaye hareketleri olduğu ifade edilmiģtir. Türkiye de hisse senedi piyasa endeksleri ile döviz kuru arasındaki iliģkiyi tespit etmek üzere yapılan bazı çalıģmalar ise Ģunlardır: Kasman (2003), BIST 100 Endeksi, Borsa Ġstanbul sektör endeksleri (finans, sanayi ve hizmet sektör endeksi) ve USD/TL kurunun günlük verilerini dikkate alarak Johansen eģbütünleģme yaklaģımıyla değiģkenler arasında uzun dönemli bir iliģkinin varlığını tespit ederken sadece USD/TL kurundan BIST sanayi endeksine doğru bir Granger nedensellik iliģkisinin olduğu yönünde bulgulara ulaģmıģtır. Yılmaz, Güngör ve Kaya (2006) ise döneminde hisse senedi fiyatları ile BIST 100 Endeksi, TÜFE, para arzı, faiz oranı, döviz kuru, dıģ ticaret dengesi ve sanayi üretim endeksi değiģkenleri arasında uzun dönemli bir iliģkinin varlığını 27 Döviz Kurları ile BIST Sanayi Endeksi Arasındaki Eşbütünleşme İlişkisi: Bir ARDL Sınır Testi Yaklaşımı Johansen ve Juselius (1990) eģbütünleģme testi ile incelemiģlerdir. BIST 100 Endeksi ile döviz kuru ve M1 paza arzı değiģkenleri arasında karģılıklı bir Granger nedenselliği tespit etmiģlerdir. Pekkaya ve Bayramoğlu (2008), USD/TL döviz kuru, BIST 100 ve S&P 500 Endeksinin dönemindeki günlük verilerini kullanarak nedensellik iliģkilerini araģtırmıģlardır. BIST 100 ve S&P 500 Endekslerinden USD/TL döviz kuruna doğru, ayrıca BIST 100 Endeksi ile USD/TL döviz kuru arasında çift yönlü bir Granger nedensellik iliģkisi olduğunu belirlemiģlerdir. Türsoy, Günsel ve Rjoub (2008), dönemindeki aylık verileri kullanarak 13 makroekonomik değiģkenin, BIST Sınai Endeksini oluģturan 174 hisse senedinden elde edilen 11 portföy üzerindeki etkisini Arbitraj Fiyatlama Teorisi çerçevesinde analiz etmiģlerdir. ÇalıĢmanın sonuçlarına göre makroekonomik değiģkenlerin portföylerin getirisini farklı düzeylerde etkiledikleri ve sanayi hisselerini içeren 6 portföyün özellikle döviz kurundan etkilendikleri tespit edilmiģtir. Ġpekten ve Aksu (2009), Dow Jones Sanayi Endeksi (DJIA), Dolar/TL kuru, faiz oranı ve altın fiyatlarındaki değiģimlerin BIST 100 Endeksi üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkilerini araģtırmıģlardır. DJIA nin hem kısa hem de uzun dönemde Dolar/TL kurunun ise sadece kısa dönemde BIST 100 Endeksi üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaģmıģlardır. Aydemir ve Demirhan (2009), döneminde Borsa Ġstanbul hizmetler, finans, sanayi ve teknoloji endeksleri ile Dolar/TL kuru arasında bir nedensellik iliģkinin olup olmadığını araģtırmıģlardır. ÇalıĢmada döviz kurundan tüm endekslere doğru negatif bir nedenselliğin geçerli olduğunu, hizmetler, finans ve sanayi endekslerinden Dolar/TL kuruna negatif, teknoloji endeksinden Dolar/TL kuruna ise pozitif bir nedensellik olduğu yönünde güçlü delillere ulaģmıģlardır. Turan (2011), dönemi için BIST 100 Endeksi, ABD Doları ve TÜFE arasındaki iliģkiyi Vektör Hata Düzeltme (VEC) yöntemi ve nedensellik testlerinden yararlanılarak analiz etmiģtir. BIST 100 Endeksi ile ABD Doları arasında negatif yönlü, BIST 100 Endeksi ile TÜFE arasında ise pozitif yönlü uzun dönemli bir iliģkinin olduğu sonucuna ulaģmıģtır. Ayrıca, ABD Dolar kurundan ve TÜFE den BIST 100 Endeksine doğru Granger nedensellik iliģkisinin geçerli olduğunu tespit etmiģtir döneminde Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi (REDKE) ve Sanayi Üretim Endeksi (SUE) değiģkenliğinin Türkiye nin tekstil ihracatı üzerine etkisini araģtırmak üzere Hatırlı ve Önder (2010) tarafından yapılan çalıģmada, Johansen ve Juselius (1990) yöntemi kullanılarak, REDKE ile tekstil ve hazır giyim ihracatı arasında bir eģbütünleģme iliģkisi tespit edilmiģtir. DeğiĢkenlerin uzun dönem denge değerine doğru yakınlaģma hızını bulmak için öncelikle Hata Düzeltme Modeli (VECM) ve daha sonra ise değiģkenler arasındaki iliģkinin yönünü saptamak için Granger Nedensellik testini kullanmıģlardır. REDKE deki belirsizlik artıģının tekstil ihracatına negatif etki ettiği ve REDKE den tekstil ihracatına tek yönlü, SUE ile REDKE arasında ise çift yönlü bir nedensellik 28 Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 44, Temmuz-Aralık 2014 ss iliģkisinin geçerli olduğu sonucuna ulaģılmıģtır. Bu çalıģmanın diğer bir çarpıcı sonucu da REDKE deki %1 lik bir belirsizliğin tekstil ihracatını %18.52 azaltmasıdır. SavaĢ ve Can (2011), döneminde aylık ortalama kapanıģ değerlerini kullanarak BIST 100 Endeksi ile Euro Dolar (EURUSD) Paritesi ve Tüfe bazlı Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi (TUFE-REDKE) arasındaki iliģkiyi Çoklu Doğrusal Regresyon ve Granger Nedensellik Testi ile analiz etmiģlerdir. Buna göre, EUR/USD Paritesi ve TUFE-REDKE nin BIST 100 Endeksindeki değiģimin % 77,5 ini açıkladığı, hisse senedi piyasa endeksini pozitif yönde etkilediği ve BIST 100 Endeksini etkileyen en önemli değiģkenin ise TUFE- REDKE olduğu tespit edilmiģtir. Granger nedensellik testi sonuçlarına göre TUFE-REDKE nin bir ay önceki değerindeki değiģikliğin BIST 100 Endeksini etkilemediği, ancak BIST 100 Endeksindeki bir değiģimin TUFE-REDKE nin bir ay önceki değerini etkilediği tespit edilmiģtir. Döviz kurları ve hisse senedi fiyatları arasındaki iliģkiyi inceleyen ve çalıģmanın kapsamına giren bazı çalıģmaların sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, bu konuda tam bir görüģ birliğinden söz etmek mümkün değildir. Böylesi bir sonucun temel nedenleri, seçilen ülke veya ülkeler, analiz yöntemi, veri seti ve incelenen dönem farklılıkları olabilir. Literatürde BIST Sanayi Endeksinin diğer değiģkenlerle iliģkisini, etkile- Ģimini ölçmeye çalıģan çok sayıda çalıģma bulunmakla beraber Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi ve Dolar Endeksi ile iliģkisini irdeleyen bir çalıģmaya rastlanamamıģtır. Bundan dolayı bu çalıģmada özgün bir yaklaģımla Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi, Dolar Endeksi ve Euro/TL kuru ile BIST Sanayi Endeksi arasındaki eģbütünleģme iliģkisi değiģkenlerin aylık logaritmik verileri kullanılarak ARDL Sınır Testi yaklaģımıyla incelenmeye çalıģılmıģtır. II. VERİ SETİ ÇalıĢmada kullanılan değiģkenlere iliģkin bilgiler aģağıdaki tabloda gösterilmiģtir. Tablo 1: ÇalıĢmada Kullanılan DeğiĢkenler Kodu Açıklama Dönemi Kaynak SINAI BIST Sınai Endeksi Matriks REDKE ÜFE Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi TCMB DXY Dolar Endeksi Matriks EURO Euro/TL Döviz Kuru Matriks Tablo 1 de verilen değiģkenlerin Ocak Aralık 2013 arasındaki toplam 108 aylık kapanıģ verileri analiz kapsamında değerlendirilmiģtir. BIST Sınai 29 Döviz Kurları ile BIST Sanayi Endeksi Arasındaki Eşbütünleşme İlişkisi: Bir ARDL Sınır Testi Yaklaşımı Endeksi, Dolar Endeksi ve Euro/TL Döviz Kuru na ait aylık kapanıģ verileri veri sağlayıcı bir kurum olan Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.ġ. den, REDKE ye ait veriler de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veri tabanından derlenmiģtir. ÇalıĢmada kullanılan bu değiģkenlerin seçim nedenleri hakkında kısa bilgi vermek yerinde olacaktır. TCMB tarafından hesaplanan reel efektif döviz kuru endeksleri, Türkiye nin fiyat düzeyinin Türkiye nin dıģ ticaretinde önemli paya sahip ülkelerin fiyat düzeylerine oranının ağırlıklı geometrik ortalaması alınarak hesaplanmaktadır. REDKE hesaplaması NEDK üzerinden TÜFE, ÜFE ve birim iģgücü maliyetleri dikkate alınarak üç farklı biçimde hesaplanmaktadır. Bu çalıģmada tahmin edilecek değiģken SINAI endeksi olduğu için ÜFE bazlı REDKE nin seçilmesinin uygun olacağı düģünülmüģtür. REDKE yükseldiğinde, iç fiyatlar dıģ fiyatlara göre daha pahalı hale geleceğinden TL yabancı para birimleri karģısında reel olarak değer kazanacaktır. TL nin değer kazanmasıyla hem yurt içi hem de yurt dıģındaki yatırımcılar sermaye piyasasına yatırım yapmaya yöneleceklerdir. Sermaye piyasasına talebinin artmasıyla birlikte hisse senedi piyasa endeksi de yükselecektir. Daha önceki çalıģmalarda Dolar/TL kuru ile borsa endeksi arasındaki denge iliģkileri etraflıca araģtırıldığı için bu çalıģmada farklı bir yaklaģımla DXY ve EURO değiģkenleri seçilmiģtir. DXY ve EURO kurunun seçilmesinde diğer önemli gerekçe ise Türkiye nin döneminde toplam dıģ ticaret hacminin döviz türlerine göre dağılımını gösteren Tablo 2 deki verilerdir. Tablo 2: Türkiye nin DıĢ Ticaretinin Döviz Türlerine Göre Dağılımı ( ) Panel A) Türkiye nin Toplam İhracatın Döviz Türlerine Göre Dağılımı (%) ABD Doları 43,6 44,1 42,5 47,7 45,9 45,4 46,0 46,0 47,4 Euro 48,3 48,5 50,3 46,6 48,0 48,2 47,7 47,6 45,6 Sterlin 5,6 5,1 4,8 3,3 3,3 3,3 3,0 2,8 2,8 Japon Yeni 0,1 0,1 0,0 0,2 0,1 0,1 0,1 0,0 0,0 Kanada Doları 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ġsveç Kronu 0,4 0,4 0,4 0,3 0,3 0,4 0,2 0,2 0,1 Ġsviçre Frankı 0,2 0,2 0,1 0,1 0,1 0,2 0,1 0,1 0,0 DXY Sepeti 98,3 98,3 98,2 98,2 97,8 97,5 97,2 96,8 96,0 Panel B) Türkiye nin Toplam İthalatın Döviz Türlerine Göre Dağılımı (%) ABD Doları 57,4 58,8 60,2 64,6 60,2 61,5 62,4 64,2 63,6 Euro 38,5 37,6 35,8 31,8 34,8 33,6 32,7 30,2 30,7 Sterlin 0,9 0,8 0,8 0,6 0,8 0,5 0,6 0,4 0,3 Japon Yeni 1,3 1,0 0,9 0,6 0,6 0,5 0,5 0,5 0,5 Kanada Doları 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 30 Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 44, Temmuz-Aralık 2014 ss Ġsveç Kronu 0,4 0,2 0,2 0,1 0,1 0,0 0,0 0,1 0,0 Ġsviçre Frankı 1,0 0,8 0,7 0,6 0,6 0,7 0,6 0,5 0,3 DXY Sepeti 99,5 99,2 98,6 98,3 97,1 96,8 96,8 95,9 95,4 Kaynak: Türkiye Ġstatistik Kurumu (http://www.tuik.gov.tr) Tablo 2 den görüleceği üzere, döneminde Türkiye nin ihracatının neredeyse yarısı, ithalatının da neredeyse üçte biri Euro üzerinden gerçekleģmiģtir. Türkiye nin dıģ ticaretinde böylesine önemli bir yer tutan Euro/TL kurunun analize dâhil edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiģtir. Dolar Endeksi ise ABD Dolarının; Euro (%57.6), Japon Yeni (%13.6), Ġngiliz Poundu (%11.9), Kanada Doları (%9.1), Ġ
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks