Please download to get full document.

View again

of 6
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Plazma Evren Modeli ile Big Bang in a priori ve a posteriori Karşılaştırılmaları

Category:

History

Publish on:

Views: 28 | Pages: 6

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
II. Ulusal Astronomi Öğrenci Toplantısı 4 Eylül 22, TUG, Antalya Plazma Evren Modeli ile Big Bang in a priori ve a posteriori Karşılaştırılmaları Özgür Akarsu, Tuncay Doğan Ege Üniversitesi, Fen Fakültesi,
Transcript
II. Ulusal Astronomi Öğrenci Toplantısı 4 Eylül 22, TUG, Antalya Plazma Evren Modeli ile Big Bang in a priori ve a posteriori Karşılaştırılmaları Özgür Akarsu, Tuncay Doğan Ege Üniversitesi, Fen Fakültesi, Astronomi ve Uzay Bilimleri, İzmir Bugünkü kozmoloji çalışmaları Big Bang e indirgenmiştir ve bu indirgeme göz ardı edilerek günümüz kozmolojisi Big Bang ile özdeşleştirilmiş olarak sürdürülmektedir. Farklı modeller olarak dile gelen çeşitli çalışmalar da yine Big Bang bağlamında olup, gözlemlerle olan uyuşmazlığın görüngüyükurtaran ad hoc hipotezlerle giderilmesi ile Big Bang in ana hatları içerisinde kalmaktadır. Oysa biz, Big Bang in kozmoloji içerisinde, evrenin yapısı ile ilgili olarak yapılabilecek çeşitli modellemelerden birisi olduğunu düşünüyoruz. Big Bang ile kozmoloji özdeş değildir, kozmoloji bir disiplin olarak Big Bang i kapsar ve tarihsel bir varlık olarak kapsamı onu zaten aşar. Thomas Kuhn un paradigma kavramına başvurarak belirleyecek olursak; bugünkü kozmolojide Big Bang sadece basit bir teori olarak değil, daha da ötesi bir paradigma olarak vardır. Bilimsel etkinliğe bir kafes ören paradigmalar insanın tarihsel süreçlerinden bağımsız olarak belirmezler. Bilimsel etkinliklerin birçok kurumsal ve sosyal faktörlere bağlı olarak geliştiğini dikkate almakta, bilimsel bilgi üretim sürecini anlamamız bağlamında, yarar vardır. Bilim öncelikle, kendisine cevap verilmek üzere çalışılacak bir probleme gereksinim duyar. İşte burada can alıcı nokta, bu problemlerin de paradigma içerisinde belirlenmiş olmasıdır. Yeni bir paradigma yeni problemleri ile geleceği gibi, yeni paradigma içerisinde de eski problemler, problem olma niteliğini yitirebilir. Çünkü; varolan paradigma içerisinde problem olarak algılanan gözlem ve deney sonuçları, problem olma niteliğini varolan paradigma ile uyuşmamasından elde eder. Bu tür problemlere aposteriori problemler diyebiliriz. Diğer yandan bir paradigma içerisindeki teorinin mantıksal örgüsünün tutarlılığının, yani iç tutarlılığının, sağlanabilmesi ve epistemolojik, metafiziksel, dilbilimsel yapılarının çözümlenebilmesi de problem olarak belirmektedir. Bu kavramsal problemleri de apriori problemler olarak isimlendirebiliriz. Sonuç olarak bilimsel etkinlikte çözülmesi ve çözümlenmesi gereken tek problem aposteriori problemler değil kavramsal problemlerdir de. Tarihten öğrendiğimiz üzere varolan paradigmayı sıkıntıya sokan ve problem olarak algılanan bir çok olgunun anlaşılması o paradigma içerisinde gerçekleşememiş, paradigmanın değişmesi ile çözülmüş veya/ve problem olma niteliğini yitirmiştir. Big Bang, genel olarak, bugün evrende görünen kozmolojik ölçekli yapıları evrenin başlangıcındaki olaylara atıfta bulunarak açıklamaya çalışmaktadır. Bu nedenle evrenin nasıl başladığı problemi bu paradigmanın can damarı ve bu problemin cevaplanması da ülküsüdür. Evrenin bugünkü yapısının kökeninin araştırılması, evrenin kökeninin araştırılması olarak değerlendirilmektedir. Oysa biz, evrenin nasıl başladığının Big Bang paradigmasına ait bir problem olduğunu düşünüyoruz. Çünkü bu soru örtük olarak evrenin başlangıcının olduğunu zaten kabullenmiştir. İrdelersek, açık olarak soru şudur: Evrenin bir başlangıcı vardır, öyle ise evren nasıl başladı? Peki evrenin bir başlangıcı olduğu kanıtlanmış mıdır, nasıl kanıtlanacaktır, kanıtlamak olanaklı mıdır? Kozmolojiyi evrenin bir başlangıcı olduğu düşüncesi ile sınırlandırmamakta ve başlangıcı olmayan bir evren modellemesinin, bugünkü bilgilerimizle, olanaklılığının değerlendirmesinde yarar olduğunu düşünüyoruz. Evrenin başlangıcının düşünülmesi hemen beraberinde başlangıçtan önce ne oldu ya da ne vardı? sorusunu getirmektedir. Böyle bir soruyu düşünmeye yatkınlığımızın günlük dilin yetersizliğinden kaynaklandığının düşünülmesi önerilmektedir. Çünkü, zamanın da evrenin başlangıcı ile başladığı, dolayısı ile evrenin başlangıcından öncesi diye bir anın olmadığı belirtilmektedir. Sonuç olarak evrenin başlangıcından öncesi diye bir ifadenin günlük dilin doğurduğu bir yanılgının neden olduğu anlamsız bir ifade olarak değerlendirilebileceği, dolayısı ile söz konusu sorunun da anlamsız olduğu şeklinde bir cevap öneriliyor. Ancak biz, zamanın evrenin başlangıcı ile başladığı şeklindeki açıklamayı bir totoloji olarak görüyoruz. Çünkü, söz konusu paradigma içerisinde evrenin başlangıcı demek uzay-zamanın başlangıcı demektir. Bu nedenle de zamanın evren ile başladığını söylemek, zamanın uzay-zaman ile başladığını yani zamanın zaman ile başladığını söylemek olur. Bu da açık bir totolojidir ve elma elmadır demekten daha fazla bir şey söylemez. Özetle bu sorunun anlamsız bulunması için öne sürülen gerekçe ikna edici değildir. Bir olayın zamansal koordinatları, hep başka bir olayın referans alınması, son çözümlemede bir olayın baz alınmış başka bir olayla eş anlı olarak gerçekleşmesi ile ifade edilir, anlam kazanır, öyle ise evrenin ne zaman başladığı evren dışında hiçbir varlık yoksa ne anlama gelmektedir? Evrenin başlangıcının çakıştığı başka bir olaydan söz etmek anlamlı olabilir mi! 339 Ö. Akarsu ve T. Doğan: Plazma Evren Modeli ile Big Bang in a priori ve a posteriori Karşılaştırılmaları Uzay ve Zamanda Sonsuz Evren Evrenin bir başlangıcının olduğu varsayımını terk edersek bu gibi problemlerden kurtulacağımızı düşünüyoruz. Ancak elbette yeni problemlere yanıt vermek gerekecek ve bu süreç zaten bu şekilde süreklilik kazanacaktır. Başlangıcı olmayan bir evren modelinin olanaklılığını değerlendirmeye başlayınca, bu seçeneğin düşünülmesine engel olarak gösterilen gerekçe; Termodinamiğin II. Yasasının yorumu olmuştur. Clausius, bu yasadan bir cismin erkesinin sıcaklığına oranı olarak tanımlanan entropi ilkesini kurar. Bu yasaya göre yalıtılmış bir sistemde tersinir proseslerde entropi değişimi sıfır, tersinmez proseslerde entropi değişimi sıfırdan büyüktür. Entropi değişimi sıfırdan küçük bir olayın gerçekleşmesi ise olanaksıdır. Clausius, yalıtılmış sistemi, dışarısı ile hiçbir alışverişte bulunmayan sistem olarak tanımlamıştır, daha sonra bu tanım evrene de atfedilmiştir. ds=çok küçük entropi değişimi, dt=çok küçük zaman değişimi olmak üzere, ds / dt ve dt olduğundan ds zorunludur. Böylece entropinin artış yönü zamanın okunun yönü olarak belirlenir. Sadece tersinmez prosesler entropi artışına neden olmaktadır. Bu nedenle yalıtılmış bir sistemde entropinin artışı zamanın ileri, azalışı da zamanın geriye doğru aktığı şeklinde anlaşılır. Bu yaklaşıma göre yalıtılmış bir sistemde entropi mutlak termodinamik denge durumuna ulaşılıncaya kadar artacaktır. Sonuç, yalıtılmış bir sistem eninde sonunda termodinamik denge durumuna, her yerde aynı olan bir sıcaklığa, ulaşarak tüm erke akışı duracak, yani sistem mutlak dinginlik durumuna varacaktır de L. Boltzman, özdeğin atomik teorisine başvurarak entropiyi özdeğin belli bir durumda bulunmasının olasılık fonksiyonu olarak tanımlar. Eğer bir durum daha olası ise o durum daha yüksek entropi demektir ya da tam tersi. Bu yoruma göre entropi düzensizliğin bir ölçüsü olarak değerlendirilmektedir. Bu da demektir ki, entropinin artışı aynı zamanda düzensizliğin artışı olarak yorumlanacaktır. Yalıtılmış bir sistemde entropinin zamanla artacağını söylersek, düzensizliğin zamanla artacağını söylemiş oluruz. Uzamsal olarak sınırlı dolayısı ile yalıtılmış bir evrenin sonsuz geçmişi olduğunu söylersek, sonsuz sürede sonsuz büyüklükte entropi, yani düzensizlik, artışı olmuş olmalıdır. Oysa bugün etrafımıza baktığımızda, kozmolojik ölçeklerde de olsa, son derece düzenli yapılarla karşılaşmaktayız. Bu sorunun çözümü için araştırma yaptığımızda gördük ki, Boltzman nın entropiye getirmiş olduğu yorum, aralarında elektriksel ya da kütleçekimsel etkileşim olmayan hipotetik parçacıklarla varmış olduğu bir sonuçtur. Oysa rasgele çarpışmaların bazıları çeşitli tepkimelere ya da kütleçekimsel kuvvet parçacıkların yönbağımlı yığılmalarına neden olabilir. Diğer yandan sonsuz evrenin yalıtılmış bir sistem olarak düşünülemeyeceği dolayısı ile bu yasanın sonsuz büyüklükteki bir yapıya uygulanamayacağı sonucuna vardık. Evrenin uzamsal olarak da sonsuz ve sınırsız olduğunu değerlendirmenin iç tutarlılık bağlamında gerekli olduğunu düşünüyoruz. Ancak uzamsal olarak sonsuz ve sınırsız bir modele getirilen eleştiri Olbers Açmazı olacaktır. Bu problemin olası çözümüne ileride değinilecektir yılında, Termodinamiğin II. Yasasına katkılarından dolayı Nobel ödülü almaya hak kazanan Ilya Prigogine, denge durumundaki sistemler ile denge durumundan uzak sistemlerin yasaları arasında temelden bir farklılık olduğunu, denge durumundan uzak sistemlerin her birinin kendine özgü davranışlarının olabileceğini göstermiştir. Bu durum bizim açımızdan hoş karşılandı çünkü denge durumunda imişçesine değerlendirildiğinde anlaşılamayan fiziksel sistemlerle karşılaşmamızı sağlamıştır. I. Prigogine in, Termodinamiğin II. Yasası çerçevesinde, tersinmez proseslerin düzenli yapıların yıkıcısı değil yapıcısı olarak rol oynayabileceğini önermiş olması önemlidir. Çünkü klasik görüşe göre evrenin sürekli olarak düzensizliğe gitmesi gerekiyordu. Sonsuz bir zamanda ise evrenin mutlak dinginliğe, metaforik bir söylemle ısısal ölüme, varması gerekiyordu. Dolayısı ile evrenimizin sınırlı bir geçmişi olması teorik olarak zorunluluk durumuna geliyordu. Oysa şimdiki yaklaşımla, evrenin sonsuz bir geçmişi olsa da, evrende denge durumundan uzak yapılardan kompleks yapıların oluşabileceğini dolayısı ile sürekli bir düzensizlik üretiminin yanı sıra düzenliliğin de üretilebileceğini önerebiliyoruz. I. Prigogine nin çalışmaları bize göstermiştir ki, denge durumunda olmamak düzenliliğin kökeni olabilir ve tersinmez prosesler sistemin geçmişindekinden çok farklı tiplerde dinamik denge halindeki yapıların oluşumuna neden olabilir. Sonuç olarak sonsuz geçmişi olan bir evren modelinin olanaksızlığının nedeni olarak görülen entropi yorumu aşılabilir gibi görünüyor. Ancak bu konuya burada daha detaylı olarak değinilmeyecektir. Big Bang paradigmasına göre en güncel değerle evren bundan 14±1% milyar yıl önce tekil noktanın patlaması ile başladı. Bu sonuca varmak için kullanmış oldukları yöntemde, çeşitli kozmolojik gökcisimlerinin uzaklıkları ile -Doppler etkisinden kaynaklandığı kabul edilen- kırmızıya kayma değerlerinden elde edilen dikine hızları arasındaki doğrusal ilişki değerlendirilmektedir. Buradan, 34 II. Ulusal Astronomi Öğrenci Toplantısı 4 Eylül 22, TUG, Antalya Hubble genişlemesi adı verilen evrenin genişlediği sonucuna varılıyor. H = v / R, burada v =gökcisminin -Doppler etkisinden kaynaklandığı kabul edilen- kırmızıya kaymadan elde edilen hızı. R =gökcisminin uzaklığı -çoğu spekülatif çeşitli yöntemlerle elde edilmiştir-. Big Bang e göre H, 1 Hubble sabiti olarak isimlendirilir. t H = H Hubble zamanı olarak ifade edilir ve aynı zamanda evrenin yaşıdır. Çünkü, c =ışığın boşluktaki hızı olmak üzere, evrendeki en büyük hız olarak kabul 1 1 edilir, R H = ch ise t H = H = R H / c, burada R H Hubble mesafesi olarak isimlendirilir. Kozmolojik ölçeklerde, gökcisimlerinin hızı v = H. R şeklinde değişmektedir. Buradan evrenin kendisinin genişlemekte, bir benzetme olarak şişmekte, olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu yorum elbette Einstein ın genel görelilik teorisini gündeme getirmektedir. Bizim burada vurgulamak istediğimiz nokta ise söz konusu kütlenin homojen dağılım gösteriyor olmasının gerekliliğidir. Çünkü modele göre, evren genişliyorsa, zamanı geriye döndürdüğümüzde evrenin sınırlı bir geçmişte kendi üzerine, bir tekil nokta olarak, kapanmalıdır. Eğer homojen dağılım yoksa zamanda geriye gittikçe yerel kütle yoğunluk farklılıklarından dolayı evrenin kendi üzerine kapandığı bir tekil nokta değil, bir çok tekil nokta elde ederiz. Einstein ın kozmolojik ilkesi olarak isimlendirilen bu ilke, uzamda sonsuz ve sınırsız evren düşünüldüğünde, Olbers Açmazı problemini doğurmaktadır. Yıldızlardan gelen ışınım yeğinliği uzaklığın karesi ile ters orantılıdır. Buna karşın evrenin homojen olması durumunda ışınım aldığımız katı açıda ise yıldız sayısı uzaklığın küpü ile artacaktır. Gökyüzü geceleri aydınlık olmadığından evren sonsuz ya da Öklidien geometriye uygun olamaz. Bu problem evrenin homojenliğini ya da Öklidien evren anlayışını dışta bırakarak çözülebilir. Big Bang de Öklidien evren anlayışını dışta bırakma yöntemi seçilmiştir. Charlier homojenlik varsayımı dışta bırakarak basit bir çözüm olabileceğini gösterdi. Evrenin hiyerarşik yapılar gösterdiğini kabul etti ki gözlemlenen evren α hiyerarşik yapıdadır- ve ortalama yoğunluğun ρ = kr ( α 2 ) yasasına uyduğunu öne sürdü. Eğer bu doğru ise sonsuz evrende Olbers açmazı çözülmüş olur yılında yapılmış bir gözlemsel çalışmaya göre de Vaucouleurs sabiti α = 3, 5 olarak belirlenmiştir. Gözlemler evrendeki kütle dağılımının homojen olmadığını göstermektedir, ancak daha önce de belirttiğimiz gibi, bu, evrenin bir tekillikten başladığı kabulü ile uyumsuzluk içindedir. En son konsensusa göre evrendeki özdek dağılımı şu şekilde: %4 baryondan, %26 sı soğuk-karanlıközdekten(cold Dark Matter-CDM), bir olasılıkla bu oranın içerisinde kütlesi olan nötrinolar da var, evrenin geriye kalan %7 i de karanlık-erkeden(dark Energy-DE) oluşmaktadır. Big Bang e göre biz evreni homojen değilmiş gibi görüyoruz. Çünkü, bizler sadece baryon kökenli oluşumları ve yapıları gözlemleyebiliyoruz, dolayısı ile bu yapılardan aldığımız ışık ile yapılan haritalamalar varolan kütlenin %4 ü için evrenin homojen olmadığını gösterse de diğer %96 lık kesri değerlendirmeye kattığımızda evren homojen dağılım sergilemelidir. Ancak karanlık özdeğin olgusal varlığı tartışmalıdır. Kozmologlar bu konu da parçacık fizikçilerden kanıt beklemiştir. Fizikçiler de bu konudaki kuramsal çalışmalarının kanıtı için gerekli erkelerin ancak evrenin başlangıcındaki koşullarda elde edilebileceğini belirtmekteler. Sonuç olarak fizikçiler de kozmologlardan kanıt beklemektedirler. Karanlık özdek varsayımı Big Bang için şu olguları açıklaması bakımından son derece önemlidir: Birincisi; birçok gökadanın diski üzerinde merkezden dışa doğru ilerlenince dönme hızı Kepler yasalarına uygun olarak değişmemektedir. Daha çok katı bir cismin dönmesini andırmaktadır. Karanlık özdek bu olguyu açıklamaya aday olarak gösterilmektedir. İkincisi; Tully ve Fischer, gökadaların dönme hızı ile salt parlaklığı arasında bir bağıntı olduğundan yararlanarak gökadaların dağılımını haritaladılar ve gökadaların da filamenter yapılar halinde kümelendiklerini gördüler. Bu çalışmaların geliştirilmesi ile ince band halinde yedi milyar ışık yılı uzunluğunda süper süpergökadakümeleri ile karşılaşılmıştır. Yapılan gözlemlerde birbirlerine göreli hızlarının 5 km/s den daha büyük olmadığı belirlenmiştir. Buna göre homojen bir dağılımdan başlayarak bu yapının oluşabilmesi için gerekli süre en iyimser değeri ile 15 milyar yıldır. Evrenin içinde evrenden yaşlı bir yapı apaçık bir çelişkidir. Bu çelişkinin çözülmesinde yine karanlık özdek aday gösterilmiştir. Üçüncüsü; evrenin başlangıcındaki büyük patlamada, evrendeki kütle eğer kritik bir yoğunluğun üzerinde ise çok kısa bir sürede evren tekrar kendi üzerine çökmeli, kritik yoğunluğun altında ise bugün gördüğümüz düzenli yapıların oluşmasına olanak olmadan dağılmalı idi. Evrendeki kütlenin %96 sının karanlık özdek ya da karanlık erke olarak var olduğu kabul edilerek bu kritik değer elde edilebilmektedir. Bu üç olguyu karanlık özdek ya da erke varsayımlarına başvurmadan açıklayabilir miyiz diye araştırdığımızda, Plazma Evren Modelinin bu olguları açıklamak için bir paradigma dönüşümü önerdiğini gördük. Plazma Evren 341 Ö. Akarsu ve T. Doğan: Plazma Evren Modeli ile Big Bang in a priori ve a posteriori Karşılaştırılmaları Evrenin morfolojisi hakkındaki en eski kestirimlerden biri filamenter yapıda olmasıdır. Bu kestirim evrendeki özdeğin %99 dan fazlasının plazma durumunda olduğu gerçeğinin bir sonucudur. Bu plazmanın büyük bir kısmı yüksek sıcaklıklarda enerjetik durumdadır. Bütün enerjetik plazmalar gibi, belli bir oylumdaki plazma da homojen değildir ve farklı sıcaklık, magnetizasyon, iyonlaşma derecesi, kimyasal yapı ve göreli devinimlerde plazmalar içermektedir. Plazmanın az önce saydığımız özelliklerinden göreli devinimin nedeni saydığımız diğer özellikleridir. Bu özelliği filamenter yapıları üretmektedir. Göreli devinimler plazmaya elektrik akımlarının eşlik etmesine neden olur ve her ikisi bir birini üretir. Laboratuarda ve Güneş Sisteminde, filamenter ve hücresel morfoloji plazmanın iyi bilinen bir özelliğidir. Özdeğin plazma durumunun, özellikleri bilindiği kadarı ile uzay sondajlarımızın daha da ötesinde bu özellikleri koruyacağına inanılıyor. Bu nedenle plazmanın astrofiziksel ölçeklerde de filamenter yapılar oluşturduğu düşünülüyor. Ek olarak, farklı plazma türlerinin içerildiği hücre yapılarını belirginleştiren geçiş bölgeleri, radyo bölgesinde, gözlemlenmiştir.(eastman, 199). Gökada, gökadalararası ve daha büyük ölçeklerdeki filamenter yapıların gözlemlendiği 198 lere kadar, evrenin filamenter ve hücresel olduğu aldırılmıyordu. Bu arada, analitik olarak çalışılması olanaklı olmayan kompleks filamenter geometriler, elektromanyetik alanlar, parçacık devinimleri, non-lineerlikler gösteren plazma, gökada ölçeklerini de kapsayacak şekilde bilgisayar benzetişimleri ile çalışılmaya başlandı. Evrenin büyük oranda plazma olduğu gerçeği, elektromanyetizma ve plazma fiziğinin radyogökada ve gökada oluşumlarına uygulanmasının öneminin anlaşılmasına neden olmuştur. Plazma içerisinde herhangi bir yerel bir farklılık onu devinime geçirir. Devinen plazma, yüklü parçacıklardan oluştuğundan, elektrik akımı dolayısı ile zayıf da olsa kendiliğinden manyetik alan üretir. Bu zayıf manyetik alanda dikine geçen diğer plazma, elektromotor kuvveti oluşturur ve söz konusu manyetik alanın büyümesine neden olur. Manyetik alan ve plazmanın deviniminin birbirine dik olduğu r r yerlerde, ortam iletken ise, elektromotor kuvvet f = v Bdl elektrik akımlarına neden olur. Bu akımlara Birkeland akımları denir. Bu olguya bir örnek, güneşten gelen yüklü parçacıkların yerin manyetik alanı ile karşılaşmasıyla oluşan elektrik akımlarının uçlaklarda oluşturduğu auroradır. Şekil 1. Bu türden manyetik alanların oluşturmuş olduğu elektrik akımları, kozmik plazma alanında, elektronların çok yüksek erkelere ivmelenmesi, plazmanın filamenter yapılar oluşturması gibi olayların anlaşılmasında önemli bir rol oynayabilir. Bu süreçlerin burada anlatılması bu yazının amacının dışına taşacağından süreçlere detaylı olarak değinmeden devam edeceğiz. Gökada ölçeklerinde Birkeland akımları önermek kozmik plazmada da filamenter yapıların olması anlamına gelecektir. Gerçekten de daha önce söz ettiğimiz gibi gökadalar evreni filamenter yapıları ile bir ağ gibi sarmıştır. İçerisinden aynı yönde akım geçen tellerin birbirini çekmesi gibi Birkeland akımları da birbiri üzerine etkide bulunur. Bu etkileşimin plazmanın davranışını nasıl belirleyeceği teorik olarak ve laboratuar deneyleri ile çalışılmıştır. Teorik çalışmalar ile laboratuar ölçeğindeki çalışmalar birbirine uyumlu sonuçlar vermiştir. Bunun üzerine bilgisayar benzetişimleri ile bu sürecin gökada ölçeklerinde ne sonuç vereceği sınanmıştır ve sonuç şaşırtıcıdır. Resimde (şekil 1) üstte gözlemsel olarak elde edilmiş çeşitli gökcisimleri, alt kısımda ise bilgisayar benzetişimi ile elde edilmiş şekiller, aradaki benzerlik dikkat çekicidir. Plazma ve elektromanyetik kuvvetler düşünülerek yapılan benzeri bilgisayar benzetişimleri, gökada disklerinin Kepler yasalarına uymayan dönüşleri ile uyumlu sonuçlar vermiştir. Böylece yeni paradigmayı dikkate alırsak gökada disklerinin Kepler yasalarına uymaması sorununu, eğer gökadalar 342 II. Ulusal Astronomi Öğrenci Toplantısı 4 Eylül 22, TUG, Antalya gerçekten elektromanyetik kuvvetlerce belirleniyor ise, karanlık özdek varsayımına başvurmadan çözebiliriz gibi görünüyor. Karanlık özdek varsayımına başvurulmadığında süper süpergökadakümelerinin oluşması için gerekli süre, evrenin yaşından daha fazla bir zaman dilimi gerektiriyordu. Evrenin sonsuz geçmişi olduğ
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x