Please download to get full document.

View again

of 14
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 1/2016 (79) DOI: /frfu s

Category:

Recipes/Menus

Publish on:

Views: 109 | Pages: 14

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 1/2016 (79) DOI: /frfu s Kreowanie klimatu inwestycyjnego na rzecz przyciągania inwestorów zagranicznych przez jednostki samorządu
Transcript
Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 1/2016 (79) DOI: /frfu s Kreowanie klimatu inwestycyjnego na rzecz przyciągania inwestorów zagranicznych przez jednostki samorządu terytorialnego województwa kujawsko-pomorskiego Małgorzata Jaworek, Magdalena Kuczmarska * Streszczenie: W artykule zaprezentowano wybrane zagadnienia dotyczące aktywności władz samorządowych województwa kujawsko pomorskiego na rzecz kreowania klimatu inwestycyjnego sprzyjającego napływowi bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Artykuł został podzielony na dwie zasadnicze części. W pierwszej zaprezentowano skalę napływu kapitału zagranicznego do województwa kujawsko-pomorskiego. Natomiast w drugiej wyniki badania zrealizowanego w 2015 roku przez zespół Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu pn. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w województwie kujawsko-pomorskim. Słowa kluczowe: klimat inwestycyjny, atrakcyjność inwestycyjna regionów, gminy województwa kujawsko-pomorskiego Wprowadzenie Za sprawą postępującego procesu globalizacji kapitał inwestycyjny w skali dotychczas niespotykanej przemierza świat w poszukiwaniu najkorzystniejszych lokat. Dla wielu państw i regionów (gmin, powiatów i województw) zwiększa to szanse na pozyskanie kapitału zagranicznego, zwłaszcza w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych, będących niezmiernie cennym akceleratorem ich rozwoju. Poszczególne regiony konkurują między sobą o napływ kapitału, starając się przekonać inwestorów zagranicznych, że lokalizacja zamierzonej inwestycji na ich terytorium będzie rozwiązaniem najlepszym. W rywalizacji tej zwyciężają regiony najbardziej konkurencyjne, wykazujące się największą zdolnością do osiągnięcia sukcesu, przy czym ich konkurencyjność zależy w znacznym stopniu od decyzji i zaangażowania samorządowych władz regionalnych i lokalnych (Kosiedowski 2005: 30 31). Nie ulega wątpliwości, że władze samorządowe powinny dbać o konkurencyjność regionu, rozumianą jako zdolność do uzyskania przewagi konkurencyjnej nad innymi * dr hab. inż. Małgorzata Jaworek, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, mgr Magdalena Kuczmarska, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, 666 Małgorzata Jaworek, Magdalena Kuczmarska jednostkami terytorialnymi uczestnikami gry konkurencyjnej (Kosiedowski 2008: 62), i ściśle z nią związany rozwój lokalny, przy czym rozwój lokalny to przede wszystkim sposób podejścia do rozwoju, to postawy i zachowania oznaczające gotowość do wzięcia w swoje ręce odpowiedzialności za swój los i angażujące ogół wspólnoty lokalnej (Pietrzak 2002: 32). Przejawem takich postaw i zachowań może być oczywiście także pozyskiwanie nowych inwestycji, w tym inwestycji zagranicznych, które zostaną włączone w sieci relacji terytorialnych i zintegrowane z lokalnym środowiskiem (Pietrzak 2002: 33). Pozyskiwanie kapitału inwestycyjnego wiąże się nierozerwalnie z konkurowaniem o niego z innymi jednostkami terytorialnymi (Pakulska 2012). O wynikach tej rywalizacji decyduje przede wszystkim klimat inwestycyjny w danym regionie, określany najczęściej jako zestaw specyficznych czynników kształtujących możliwości i zachęty dla przedsiębiorstw, mające skłonić je do inwestowania, tworzenia nowych miejsc pracy i rozszerzania działalności (The World Bank 2004: 1). W literaturze przedmiotu czynniki określające klimat inwestycyjny rozważane są najczęściej w odniesieniu do konkretnych krajów oraz ich grup. Na poziomie regionalnym czynniki te ujmują w swoich badaniach m.in. B. Domański z zespołem 1 (Domański, Jarczewski 2006: 8) oraz W. Lizińska (2012: 24), dokonując ich podziału na dwie zasadnicze grupy czynników, tj. gospodarczo-infrastrukturalne oraz wsparcia instytucjonalnego. Do grupy czynników kształtujących lokalne otoczenie gospodarczo-infrastrukturalne zalicza się m.in. (Lizińska 2012: 24): oferty inwestycyjne, dostępność komunikacyjną, poziom aktywności przedsiębiorstw, sytuację na rynku pracy, poziom rozwoju usług dla biznesu, aktywność inwestycyjną gmin w zakresie poprawy poziomu rozwoju infrastruktury społeczno-gospodarczej. Z kolei wśród czynników wchodzących w skład wsparcia instytucjonalnego na poziomie lokalnym wymienia się (Domański, Jarczewski 2006: 8): aktywność władz lokalnych w pozyskiwaniu inwestorów zagranicznych, współpracę z inwestorami na etapie projektowania i realizacji inwestycji oraz po jej zakończeniu, współpracę władz lokalnych z instytucjami, np. z Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych, agencjami rozwoju regionalnego i lokalnego oraz z otoczeniem biznesu, służącą pozyskaniu inwestorów zagranicznych, działalność innych inwestorów zagranicznych, specjalne strefy ekonomiczne. 1 Celem badania była ocena klimatu inwestycyjnego w Małopolsce. W skład zespołu badawczego weszli: B. Domański, R. Guzik, M. Huculak, K. Janas, W. Jarczewski i G. Micek. Kreowanie klimatu inwestycyjnego na rzecz przyciągania inwestorów zagranicznych W obszarze jednego województwa wiele z wymienionych czynników może kształtować się na dość zbliżonym poziomie, np. sytuacja na rynku pracy czy dostępność komunikacyjna. Wówczas o wyborze konkretnej jednostki terytorialnej może przesądzić aktywność władz lokalnych. Badania prowadzone przez polskie ośrodki naukowe wskazują na duże znaczenie tego czynnika w procesie pozyskiwania inwestorów (Dziemianowicz 2008: ; Jarczewski 2012: 15 16; Szałucka, Szóstek 2012: 73 79; Lizińska 2012: ), a jednocześnie na jego niezadowalający poziom w większości polskich gmin (Jarczewski 2006: 80 85; Dziemianowicz 2008: ). Celem artykułu jest przedstawienie wybranych działań władz samorządowych na rzecz kreowania klimatu inwestycyjnego sprzyjającego napływowi kapitału zagranicznego do województwa kujawsko-pomorskiego. 1. Przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego w województwie kujawsko-pomorskim Niewątpliwie na skalę napływu kapitału zagranicznego wpływa atrakcyjność konkretnego regionu konkurującego z innymi o pozyskanie inwestorów zagranicznych. Niestety, jak podają krajowe rankingi atrakcyjności, województwo kujawsko-pomorskie mieści się wśród regionów przeciętnych (Godlewska-Majkowska i in. 2014: 65; Atrakcyjność inwestycyjna 2014: 7). Jest ono przy tym niespójne wewnętrznie pod względem walorów lokalizacyjnych. Najbardziej atrakcyjne dla potencjalnych inwestorów są największe miasta powiaty grodzkie wraz z otaczającymi je powiatami ziemskimi. Atrakcyjność inwestycyjna pozostałych obszarów regionu jest zaś niewielka. Wpływa to na polaryzację możliwości rozwojowych gmin województwa (Godlewska-Majkowska 2014: 12). W 2014 roku wartość kapitału podstawowego przypadającego na udziałowców zagranicznych w podmiotach zarejestrowanych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego wyniosła 2865,2 mln zł. W tym okresie w Polsce liczba przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego była równa , a wartość kapitału zagranicznego osiągnęła poziom ,8 mln zł. Oznacza to, że w skali ogólnopolskiej województwo kujawsko-pomorskie posiadało w omawianych kategoriach udział na poziomie odpowiednio: 2,16% w przypadku liczby przedsiębiorstw i 1,46% pod względem wartości kapitału zagranicznego. Pozwoliło mu to uplasować się na 10 miejscu wśród województw Polski pod względem liczby przedsiębiorstw i na 11 biorąc pod uwagę wartość kapitału zagranicznego. Od 1999 roku czyli od zmiany podziału terytorialnego Polski, związanej z wyodrębnieniem 16 województw liczba przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego w województwie kujawsko-pomorskim systematycznie rosła (z wyjątkiem lat 2001, 2013 i 2014). W 1999 roku na terenie województwa zlokalizowanych było 400 takich przedsiębiorstw, a w 2014 roku ich liczba wyniosła 572. W analizowanym okresie przyrost liczby przedsiębiorstw w województwie kujawsko-pomorskim wyniósł o 43% w stosunku do 1999 668 Małgorzata Jaworek, Magdalena Kuczmarska roku. Jednocześnie w ostatnich latach obserwowany jest wyraźny spadek dynamiki wzrostu liczby przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego w województwie. W latach wartość kapitału zagranicznego w przedsiębiorstwach zlokalizowanych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego wzrosła z 636,8 mln zł w 1999 roku do 1518 mln zł w 2005 roku i 2771,2 mln zł w 2010 roku, by w 2014 roku osiągnąć poziom 2865,2 mln zł. Niestety w latach 2013 i 2014 zaobserwować można niewielki spadek wartości kapitału zagranicznego fakt ten można przy tym bezpośrednio wiązać ze zmniejszeniem się w tym samym czasie liczby zlokalizowanych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego liczba przedsiębiorstw liczba przedsiębiorstw zmiany wartości kapitału, rok 1999 = ,8 473,9 469,5 449, , , , ,1 263, ,4 198,7 159,9 100,0 105,9 140,2 118, zmiany wartości kapitału Rysunek 1. Liczba przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego i zmiany wartości tego kapitału w województwie kujawsko-pomorskim (lata ) Źródło: dane GUS. 2. Metodyka badania W opracowaniu zaprezentowano wyniki badania zrealizowanego w 2015 roku, pn. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w województwie kujawsko-pomorskim 2. Jego inicjatorem był Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, a wykonawcą zespół Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu 3. Zakresem podmiotowym badania zostały objęte dwie grupy respondentów. Pierwszą grupę stanowiły 144 jednostki samorządu terytorialnego województwa kujawsko-pomorskiego 2 Badanie jest fragmentem szerszego, unikatowego projektu naukowo-badawczego pn. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w wybranych regionach Polski analiza porównawcza, którym obok województwa kujawsko-pomorskiego objęte zostały województwa: łódzkie, warmińsko-mazurskie i wielkopolskie. Koordynatorem projektu jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika, a współwykonawcami: Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie i Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. 3 W skład zespołu weszli: W. Karaszewski (kierownik), M. Jaworek, E. Siemińska, L. Czaplewski, M. Kuzel, M. Szałucka, A. Szóstek, M. Kuczmarska, M. Kokosińska. Kreowanie klimatu inwestycyjnego na rzecz przyciągania inwestorów zagranicznych (gminy), drugą zaś przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego mające siedzibę na terenie województwa. Kwestionariusze ankietowe wysłano drogą internetową. Od jednostek samorządu terytorialnego otrzymano 96 poprawnie wypełnionych kwestionariuszy, co stanowi zwrotność na poziomie 66,7%. W badaniu wzięło udział 66 gmin wiejskich, 8 gmin miejskich i 22 gminy miejsko-wiejskie. W części dotyczącej przedsiębiorstw zbiorowość stanowiły 482 podmioty 4. Uzyskano łącznie 76 prawidłowo wypełnionych kwestionariuszy, co oznacza, że ostatecznie w badaniu uczestniczyło 15,7% przedsiębiorstw z całej zbiorowości podmiotów objętych badaniem. 3. Aktywność jednostek samorządu terytorialnego województwa kujawsko-pomorskiego na rzecz kreowania klimatu inwestycyjnego Aby skutecznie konkurować w skali regionów, jednostki samorządu terytorialnego przed podjęciem starań o przyciągnięcie kapitału zagranicznego muszą dysponować informacjami o potencjalnych inwestorach. Jednostki samorządowe województwa kujawsko-pomorskiego najczęściej wykorzystywały ogólnodostępne źródła informacji o potencjalnych inwestorach zagranicznych internet (62,4%) i informacje zamieszczone w prasie (49,5%). Rzadziej wybierane były źródła, do których dostęp wymaga zdecydowanie aktywniejszej postawy uczestnictwo w seminariach, konferencjach i wystawach (40,9%) czy kontakty z innymi inwestorami zagranicznymi. Niewielki odsetek tworzyły jednostki poszukujące bezpośredniego kontaktu z inwestorem (30,1%), a także korzystające z takich źródeł, jak: instytucje rządowe (14,0%), firmy doradcze (5,4%), agencje zagraniczne (1,1%). Duży niepokój budzi fakt, iż ponad połowa samorządów województwa czekała na przyjście inwestora. Taka bierna postawa najbardziej widoczna była wśród gmin wiejskich (58,5%). Gminy miejskie natomiast częściej niż gminy wiejskie i miejsko-wiejskie korzystały z takich źródeł jak: internet (71,4% vs. 63,1% 4 Jako materiał wyjściowy w ustaleniu zbiorowości przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego posłużyła baza teleadresowa udostępniona przez Urząd Statystyczny w Bydgoszczy. Porównanie liczby wyszczególnionych w niej przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego mających siedzibę na terenie województwa kujawsko-pomorskiego (1562) z liczbą podmiotów, które Urząd Statystyczny uwzględnia w prowadzonych przez siebie badaniach, to jest tych, które złożyły sprawozdania statystyczne (589 podmiotów), uczyniło zasadnym podjęcie pracochłonnych czynności sprawdzenia wpisu każdego z wymienionych w bazie przedsiębiorstw w Krajowym Rejestrze Sądowym. Okazało się, że 544 przedsiębiorstwa, które złożyły wniosek o nadanie REGON, nie dokonały wpisu w KRS, co oznacza, że nie podjęły one działalności gospodarczej. Bazę przedsiębiorstw objętych badaniem ograniczono zatem do 1018 jednostek. Do wszystkich drogą pocztową wysłano kwestionariusz ankietowy. Znaczna część listów wróciła z adnotacją Urzędu Pocztowego adresat nieznany. Z uwagi na małą liczbę zwrotów wypełnionych kwestionariuszy ankietowych (36) podjęto wysiłek przeprowadzenia rozmów telefonicznych z przedstawicielami zarządów każdego z przedsiębiorstw, które nie odesłały kwestionariusza. Działania te doprowadziły do weryfikacji wyjściowej bazy. Okazało się, że część przedsiębiorstw zaprzestała prowadzenia działalności, a z częścią nie ma żadnych możliwości nawiązania kontaktu, co może świadczyć o tym, że nie prowadzą one działalności. Ostatecznie w bazie pozostały 482 przedsiębiorstwa, co jest bliskie liczbie przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym, które uczestniczą w badaniach GUS (Karaszewski i in. 2015: 5). 670 Małgorzata Jaworek, Magdalena Kuczmarska gminy wiejskie i 57,1% gminy miejsko-wiejskie), prasa (57,1% vs. 47,7% gminy wiejskie i 52,4% gminy miejsko-wiejskie) czy uczestnictwo w seminariach, konferencjach i wystawach (57,1% vs. 41,5% gminy wiejskie i 33,3% gminy miejsko-wiejskie) (tab. 1). Tabela 1 Źródła informacji o potencjalnych inwestorach zagranicznych (%) Rodzaj gminy Wyszczególnienie miejskoogółem wiejska miejska -wiejska Prasa 49,5 47,7 57,1 52,4 Internet 62,4 63,1 71,4 57,1 Informacje zdobyte na spotkań na seminariach, konferencjach, wystawach 40,9 41,5 57,1 33,3 Informacje udzielone przez instytucje rządowe 14,0 13,9 14,3 14,3 Informacje udzielane przez firmy doradcze 5,4 6,2 0,0 4,8 Informacje udzielane przez agencje zagraniczne 1,1 1,5 0,0 0,0 Samodzielny kontakt z centralami firm zagranicznych w celu przedstawienia oferty 8,6 9,2 0,0 9,5 Informacje od innych inwestorów 30,1 29,2 14,3 38,1 Czekanie, aż inwestor sam nawiąże kontakt z gminą 55,9 58,5 57,1 47,6 Odpowiedzi nie sumują się do 100%, gdyż ankietowani mogli wskazać więcej niż jedną opcję. Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania. Na wybór miejsca lokalizacji kapitału wypływ mają nie tylko czynniki związane z kosztami, zasobami czy rynkiem, ale także, o czym wskazano we wstępie, lokalny klimat, którego immanentną składową jest stosunek władz lokalnych do przedsiębiorczości, także tej pochodzącej spoza kraju macierzystego. Aby skutecznie konkurować w skali regionów, jednostki samorządowe powinny posiadać bogatą ofertę dotyczącą możliwości inwestycyjnych, która jest niewątpliwie ważnym czynnikiem stymulującym napływ inwestycji zagranicznych. Niestety jedynie niespełna jedna trzecia gmin taką ofertę posiada. Najgorzej pod tym względem wypadły gminy wiejskie tylko 26,6% dysponuje taką ofertą, natomiast najlepiej gminy miejsko-wiejskie, w przypadku których 60% posiada takie narzędzie przyciągania inwestorów (tab. 2). Tabela 2 Posiadanie oferty dotyczącej możliwości inwestycyjnych w gminie, kierowanej do potencjalnych inwestorów zagranicznych (%) Wskazanie Rodzaj gminy ogółem wiejska miejska miejsko-wiejska TAK 31,6 26,6 50,0 40,9 NIE 68,1 73,4 50,0 59,1 Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania. Kreowanie klimatu inwestycyjnego na rzecz przyciągania inwestorów zagranicznych Ankietowane jednostki odpowiedziały na pytanie, czy korzystają ze wsparcia innych gmin skutecznie zabiegających o inwestora zagranicznego celem weryfikacji prowadzonej strategii przyciągania inwestycji. Działalnie takie jest popularne wśród prawie połowy jednostek samorządowych województwa kujawsko-pomorskiego. Najbardziej aktywne w tym zakresie były gminy wiejskie, wśród których 53% z takiego wsparcia korzysta. Należy zauważyć, że nie ma istotnych różnic w poszczególnych rodzajach gmin, czego dowodem jest podobny rozkład odpowiedzi (tab. 3). Tabela 3 Korzystanie ze wsparcia innych jednostek samorządu terytorialnego skutecznie zabiegających o inwestora zagranicznego celem weryfikacji prowadzonej strategii przyciągania inwestycji (%) Wskazanie Rodzaj gminy ogółem wiejska miejska miejsko-wiejska TAK 48,9 47,0 50,0 55,0 NIE 51,1 53,0 50,0 45,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania. Niestety, gminy województwa kujawsko-pomorskiego nie nawiązują współpracy z sąsiednimi gminami w zakresie promocji gminy bądź prowadzenia innych działań na rzecz pozyskania inwestorów zagranicznych (83%). Na brak współpracy wskazało aż 87,5% gmin miejskich, 84,8% gmin wiejskich i 75,0% gmin miejsko-wiejskich (tab. 4). Zważywszy na fakt, że najważniejszą barierą uniemożliwiającą prowadzenie skutecznych działań promocyjnych na rzecz pozyskania inwestorów zagranicznych w opinii 87,4% jednostek samorządu terytorialnego był brak środków finansowych (Karaszewski i in. 2015: 46), zaś połączenie działań promocyjnych gwarantowałoby znaczne oszczędności, brak współpracy w tym zakresie między sąsiednimi gminami należy ocenić zdecydowanie negatywnie. Tabela 4 Promocja gminy bądź prowadzenie działań na rzecz pozyskania inwestora zagranicznego wspólnie z urzędem/ami z sąsiedniego terenu (%) Wskazanie Rodzaj gminy ogółem wiejska miejska miejsko-wiejska TAK 17,0 15,2 12,5 25,0 NIE 83,0 84,8 87,5 75,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania. Obok działań podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego przed pojawieniem się kapitału zagranicznego, związanych m.in. z posiadaniem odpowiedniej oferty inwestycyjnej czy promocją gminy, ważne są także działania podejmowane w celu sprawnej 672 Małgorzata Jaworek, Magdalena Kuczmarska i kompleksowej obsługi inwestorów zagranicznych zainteresowanych podjęciem działalności w danym regionie. Niestety wyniki badania wskazały, że niemal w połowie jednostek samorządowych województwa kujawsko-pomorskiego (48,9%) odpowiedzialność za obsługę inwestora zagranicznego spoczywała na prezydencie, burmistrzu bądź wójcie (w zależności od rodzaju jednostki). 28,7% badanych jednostek nie czyniło różnic w obsłudze inwestorów zagranicznych i inwestorów krajowych. Natomiast 28,7% wskazało, że obsługę inwestora zagranicznego powierza pracownikowi, którego zakres obowiązków obejmuje tego typu zadania, zaś w przypadku 13,8% jednostek obowiązek ten spoczywał na zespole pracowników. Żadna z jednostek samorządu terytorialnego województwa nie wynajęła do tego celu podmiotu zewnętrznego 5. Przyglądając się odpowiedziom w poszczególnych rodzajach gmin, widać pewne różnice. W gminach miejskich za obsługę inwestora zagranicznego odpowiedzialny jest specjalnie wybrany pracownik (62,5%). Na taką odpowiedź wskazało zdecydowanie mniej gmin wiejskich (24,6%) i miejsko-wiejskich (28,6%). Natomiast w żadnej z gmin miejskich obsługą inwestorów zagranicznych nie zajmuje się wydzielony zespół osób. W tym kontekście zaskakują wskazania gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, które takich pracowników posiadają. Odnosi się to do 12,3% gmin wiejskich i 23,8% gmin miejsko- -wiejskich. W połowie przypadków niezależnie od rodzaju gminy za obsługę inwestora odpowiada najważniejsza osoba w gminie, co z jednej strony świadczyć może o dużej wadze przypisanej kwestii obsługi inwestorów, z drugiej natomiast o mało profesjonalnym podejściu. Niestety znaczna część gmin p
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x